Valideynlər ayıq olun! Həyatın ilk günləri həlledici rol oynayır. Hər il milliona yaxın uşaq anadangəlmə ürək xəstəlikləri ilə dogulurlar. 200 -dən cox ürək xəstəlikləri mövcuddur ki, onların sırasında mədəciklərin və atrialların ,ürək kameralarında və ürək klapanlarında dəliklərin inkişafının pozulması kimi xəstəliklər də vardır.Ancaq müasir tibbin inkişafı və diaqnostikanın və müalicənin yeni metodları sayəsində 10 uşaqdan 9 nu tam olaraq sagaltmaq və normal həyata qaytarmaq mümkun olur.

ACİBADEM universitetinin uşaq kardioxirurqiyasi bölməsinin ,ürək damar sistemi cərrahiyəsi kafedrasının rəhbəri professor Təyyar Sarıoglu deyir ki,belə hallarda erkən diaqnostika və münasib müalicə əsas rol oynayır. O həm də təsdiq edir ki,anadangəlmə ürək catışmamazlıgı olan uşaqların 30 % anadan olduqdan sonra ilk bir ay ərzində müalicəyə ehtiyac duyurlar.Validtynlərin bu xəstəliklərin  əlamətlərini görüb vaxtında həkimə müraciət etmələri cox vacibdir.

Əgər valideynlər ürək xəstəliyindən əziyyət cəkmişlərsə, onların uşaqlarının da bu xəstəliklə dogulmalarının 2-3 dəfə cox ehtimalı vardır. Əgər valideynlərdən kimsə,ata ya ana fərqi yoxdur, anadangəlmə ürək xəstəliyindən əziyyət cəkiblərsə, onların uşaqlarının da bu xəstəliklə dünyaya gələcəyənin , saglam valideynlərin uşaqlarından daha cox ehtimalı var. Ürək xəstəliyinin səbəbləri həm də, qohum nigahlar,şəkər xəstəliyi, ananın hamiləliyi vaxtı agır virus xəstəlikləri və ya bu zaman ona təsir edən rentqen şüaları, siqaret ,alkoqol və bəzi dərmanların təsirindən ola bilər.

Exstrakorporal mayalanma yolu ilə dünyaya gəlmiş, və ya Daun sindromu kimi xromosom anormallıgı olan, uşaqlarin cox böyük xəstələnmə ehtimalı vardır. Valideynlər əhəmiyyət verilməməsi mümkün olmayan əlamətlərə fikir verməlidirlər.Ürək xəstəliyi olan hər üc uşaqdan birində xəstəliyi biruzə verən simptomlar ,həyanının birinci ayında inkişaf enməyə başlayır.

   Əhəmiyyət verilməli olan əlaməətlərin sırasına daxıldır:

  • Körpənin dırnaqları altında,agzında, dodaqlarında firuzəyi rəngdə ləkələrin peyda olması
  • Tənəffüzün tezləşməsi,inhalyasiya zamanı bagırsaqların depresiyası
  • Təkrarlanan tənəffüs yoluxucu infeksiyalar
  • Süd əmərkən tez yorulması
  • İşthanın olmaması, cəki artırmaqda cətinliklər

Amma hər uşaqda ürək xəstəliyinin əlamətləri birinci il ərzində üzə cıxmır. Daha böyük yaşlarda  uşaq ürəyinin tez tez döyünməsini,təngənəfəslik,tez yorulma və fiziki hərəkətlər zamanı sinədə agrı hiss edə bilər.

Hal hazırda təbabət elə bir səviyyəyə gəlib catmışdırki,ürək xəstəliklərinin 90 %,hətta ən agırları da belə, ugurla müalicə olunur. Bunun ücün cox zaman hec də acıq şəkildə ürəkdə əməliyyat edilməsi və pulmoner ventilyasiyası cihazından istifadə lazım deyildir. Professor Tayyar Sarıoglu laparoskopik əməliyyat haqqıında,ürəyə sinədə acılmış kicik (kicik invaziv) kəsiklərdən yol acılması haqqında, ərz etmişdi.. Belə əməliyyat müdaxiləsi daha münasibdir,xəstənin uzunmüddətli xəstəxanaya düşməsi  və uzun reabilitasiya kecməsinə ehtiyac qalmır.

Döş qəfəsi yaxşı inkişaf etmiş uşaqlarda bəzi anormallıqlar robotlaşdırılmış cərrahiyyənin köməyi ilə aradan qaldırıla bilər. Bəzi müəyyən hallarda müalicə katetorların və müdaxilə prosedurlarının köməyi ilə aparılır. Onlar ürəkdə dəliklərin aradadan qaldırılması ,ürək klapanlarının,venalarının,bir birinə yaxın olan damarların genişləndirilməsi, süni klapanların qoyulması ücün istıfadə olunur.

Ətraflı müayinənin köməyi ilə ürək xəstəliklərinin hamiləliyin 16 həftəsində, üşaq ana bətnində olarkən, müəyyən etmək olar. Bu xəstəliklər körpənin dogulmasına qədər diaqnozlaşdırıla bilər.

Qanı kislorodla zənginləşdirmək metodu diaqnostikanın vacib adyutant vasitəsi kimi uşagın həyatının birinci ayında istifadə olunur. Kislorodla zənginləşdirilmə dərəcəsi hər yeni dogulmuş körpə ücün vacibdir,anadan olandan 24-48 saat ərzində ölcülür. Diaqnostika ücün qan barmaqdan götürülür – böyük olmayan zond istifadə olunur.

Böyük uşaqlarda və yeniyetmələrdə ürək xəstəlikləri ilə əlaqədar olan qafil ölüm hallarının qarşısını almaq olar və lazımdır. Bəzən cətin idman oyunları zamanı yeniyetmə və cavanlarda ,ölümlı nəticələnən ürəyin qafil dayanması halları olur. Bunun səbəbi aortanın(əsas arteriyanın) kecilməzliyi və ya koronar venaların anormallıgı ola bilər.

Ancaq bu bədbəxtliklərin qarşısını,əgər vaxtında problemi görüb  və aradan qaldırmaq olarsa,almaq olar. Dogru diaqnozu  exokardioqrafiya,EKQ, lazım olarsa kompyuter tomoqrafiyası və maqnitorezonans tomoqrafiyanın köməyi ilə ətraflı müayinə etməklə qoymaq olar.